« Manageuse » is geen woord dat je elke dag in de vergaderzaal hoort. Toch is het de officiële aanbeveling om een vrouw aan het hoofd van een team te benoemen. Ondertussen, op de werkvloer, dringt het Engelse woord « manager » overal door, ongeacht of het om een man of een vrouw gaat. De woordenboeken proberen het spel open te breken: « manageure », « manageureuse »… maar de praktijk gaat haar eigen gang.
Deze onduidelijkheid is niet alleen een kwestie van vocabulaire: het onthult een taal die aarzelt, haar weg zoekt tussen helderheid, gelijkheid en gebruik. Het resultaat? Meerdere vormen coëxisteren, elk met hun eigen uitdagingen. Aan de ene kant de wil om een plek voor vrouwen in de arbeidswereld te bevestigen; aan de andere kant de realiteit van een anglicisme dat zich vasthoudt, bij gebrek aan een solide consensus.
Ook interessant : Hoe de berekening van het netto pensioenbedrag te maken en uw toekomstige inkomsten te anticiperen
Waarom roept de feminisering van beroepsnamen zoveel debatten op in het Frans?
De kwestie van de feminisering van beroepsnamen in Frankrijk is allesbehalve onschuldig. Het raakt aan representatie, toegang tot macht, maar ook aan reflexen die in de taal zijn verankerd. Wanneer het gaat om het benoemen van leidinggevende posities, wordt het debat spannender: hier heerst het mannelijk, en elke poging om de titel te feminiseren roept reacties op. Het is niet alleen een lexicaal detail; het is een indicator van een bepaald ongemak om de legitimiteit van vrouwen te erkennen om teams of bedrijven te leiden.
In de praktijk betekent het opleggen van gefeminiseerde titels ook het voorstellen van andere modellen: Isabelle Kocher (ex-CEO van Engie), Anne Rigail (Air France), Julie Walbaum (ex-Monoprix) leiden niet in de schaduw. Toch aarzelt de taal om hen een op maat gemaakte titel te geven. In veel sectoren blijft het mannelijk de norm, en de feminisering van functietitels wordt nog steeds gezien als een afwijking, of zelfs een ideologisch gevecht.
Aanrader : De essentiële stappen voor het correct berekenen van de huur van uw woning in 2024
Het debat rond de vrouwelijke vorm van het woord manager is daar een perfect voorbeeld van. Hier staat de Franse taal voor de noodzaak om te vernieuwen, nieuwe vormen te integreren, terwijl ze trouw blijft aan haar geschiedenis. Voor degenen die dieper op het onderwerp willen ingaan, wordt de vrouwelijke vorm van het woord manager in detail geanalyseerd op « Le féminin de manager et son usage correct en français – Acti Carrière ».
Om beter te begrijpen wat de feminisering van titels verandert, zijn hier drie punten om te onthouden:
- De feminisering van titels maakt vrouwen zichtbaar die toegang krijgen tot leidinggevende of managementfuncties.
- Het begeleidt een evolutie van de relatie tot macht, door de legitimiteit van vrouwelijke loopbanen in het bedrijf te benadrukken.
- Elke woordkeuze zendt een signaal uit, zowel politiek als sociaal.
Manager, manageuse of manageure: wat zegt de Franse taal echt?
Het woord manager komt in het Frans binnen onder invloed van het Engels, dat het zelf van het Italiaans en vervolgens van het Oudfrans heeft geleend. Het heeft zich in het bedrijf als vanzelfsprekend opgelegd en is de generieke term geworden om de persoon aan te duiden die een team leidt, ongeacht het geslacht.
Maar zodra het gaat om het feminiseren van deze titel, wankelen de referentiekaders. De Académie française heeft niet echt een beslissing genomen, en de praktijk vult de leegte die door de instelling is achtergelaten. Sinds 2000 erkent de Commission générale de terminologie et de néologie « manageuse » als vrouwelijke vorm. Toch blijft dit woord zeldzaam, achterhaald door de al gevestigde mannelijke of epicene versie in het professionele dagelijks leven.
De woordenboeken bieden verschillende opties, zoals deze voorbeelden laten zien:
- « Manageuse » doet zijn intrede in de referentiewerken, naast « manager » en « manageur ».
- De woordenboeken Larousse en Robert accepteren deze varianten, maar zonder duidelijke voorkeur aan te geven.
In het bedrijfsleven is de vrouwelijke vorm « manageuse » weinig zichtbaar. De advertenties, de organigrammen, de handtekeningen van e-mails: overal domineert het mannelijk of de neutrale vorm « manager ». Deze voorkeur kan worden verklaard door gewoonten, maar ook door de wil om internationaal, aanpasbaar en efficiënt te lijken. Toch, zodra het vrouwelijk wordt gebruikt, geeft het een extra zichtbaarheid aan degenen die deze functies bekleden en herinnert het eraan dat gelijkheid nog niet is bereikt, noch in titels, noch in salarisstructuren.
Praktische tips om de vrouwelijke vorm van « manager » dagelijks correct te gebruiken
Het woord manager heeft zich opgelegd in het professionele jargon, gebruikt voor zowel vrouwen als mannen. Toch is het kiezen om de vrouwelijke vorm toe te voegen ook een bevestiging van de wil tot erkenning en gelijkheid. Er zijn verschillende opties als je een vrouw wilt benoemen die een team leidt: « manager », « manageuse » (officieel gevalideerd), en soms « manageure ». Maar het is duidelijk dat « manageuse » nog steeds weinig voorkomt in de arbeidswereld.
Om de titel aan te passen aan het geslacht van de persoon, kunnen enkele eenvoudige reflexen worden aangenomen. In officiële documenten, op cv’s, in LinkedIn-profielen, het gebruik van « manageuse » benadrukt de realiteit van vrouwelijk leiderschap. Deze keuze is bijzonder relevant tijdens campagnes over pariteit of wanneer men vrouwelijke loopbanen wil waarderen. In sommige sectoren blijft de neutraliteit van « manager » bestaan, vooral in internationale groepen waar het Engels de overhand heeft.
Een alternatief is om termen zoals « cheffe » of « verantwoordelijke » te verkiezen, zonder ambiguïteit over het geslacht, terwijl men zich inschrijft in de dynamiek van de feminisering van beroepen. Zelfs als het gebruik van het vrouwelijk nog steeds minderheid is, draagt het bij aan het zichtbaar maken van vrouwen in leidinggevende functies. Het herinnert ook, met cijfers ter ondersteuning, eraan dat de loonkloof vrouwenmanagers nog steeds benadeelt, bijna 22 % in Frankrijk. Het aannemen van gefeminiseerde titels lost niet alles op, maar het draagt bij aan de opbouw van een eerlijker professioneel universum, waar elk woord telt.
Een titel veranderen is soms de deur openen naar andere mogelijkheden. De taal beweegt, stap voor stap, in het ritme van degenen die haar in beweging brengen. Wie weet wat we morgen zullen schrijven, op de deur van het kantoor of in het organigram?